شواهد پژوهشی طرحواره درمانی

تأثیر طرحواره درمانی و مدل‌های درمانی پایه و ذهنیت‌محور آن بر اختلالات افسردگی: مرور نظام‌مند

The impact of schema therapy and its basic and mode treatment models for depressive disorders: a systematic review

Vicky Xu & Robert Brockman · BMC Psychology · 2026

نمونه یا دامنه: ۷ مطالعه؛ ۵۸۰ شرکت‌کننده

پیام پژوهش: هر هفت مطالعه کاهش معنادار نشانه‌های افسردگی را گزارش کردند و نتایج، هم‌ارزی احتمالی با درمان‌های تثبیت‌شده را نشان دادند.

محدودیت تفسیر: تعداد مطالعات و نمونه‌ها هنوز محدود و طراحی‌ها ناهمگون‌اند؛ برای مقایسهٔ مدل پایه و مدل ذهنیت به RCTهای بیشتری نیاز است.

طرحواره درمانی برای کودکان و نوجوانان: مرور نظام‌مند مداخلات فردی، گروهی و والد‌محور

Schema Therapy for Children and Adolescents: A Systematic Review of Individual, Group, and Parent-Based Interventions

Melike Uysal et al. · Clinical Child and Family Psychology Review · 2026

نمونه یا دامنه: ۲۱ مطالعه؛ سنین ۵ تا ۱۸ سال

پیام پژوهش: مداخلات فردی، گروهی و والد‌محور با بهبود تنظیم هیجان، نشانه‌ها و کارکرد بین‌فردی همراه بودند.

محدودیت تفسیر: ناهمگونی پروتکل‌ها و غلبهٔ طرح‌های پیش‌آزمون–پس‌آزمون اجازهٔ نتیجه‌گیری قطعی دربارهٔ اثربخشی را نمی‌دهد.

کاربردهای طرحواره درمانی در جوانان: مرور نظام‌مند

Applications of schema therapy in young people: a systematic review

Phoebe R. Joshua et al. · Cognitive Behaviour Therapy · 2026

نمونه یا دامنه: ۱۲ مطالعه؛ ۱۸۰ شرکت‌کنندهٔ ۱۲ تا ۳۰ سال

پیام پژوهش: شواهد مقدماتی از کاربردپذیری طرحواره درمانی در مشکلات شخصیت، خلق، اضطراب و خوردن در جوانان حمایت می‌کند.

محدودیت تفسیر: حجم نمونهٔ کلی کوچک و کیفیت روش‌شناختی متغیر است.

رفتاردرمانی دیالکتیکی در برابر طرحواره درمانی برای اختلال شخصیت مرزی: کارآزمایی بالینی چندمرکزی BOOTS

Dialectical Behavior Therapy vs Schema Therapy for Patients With Borderline Personality Disorder: The BOOTS Multicenter Randomized Clinical Trial

Carlijn J. M. Wibbelink et al. · JAMA Psychiatry · 2026

نمونه یا دامنه: ۲۰۴ شرکت‌کننده؛ ۹ مرکز؛ پیگیری سه‌ساله

پیام پژوهش: DBT و طرحواره درمانی هر دو بهبودهای بزرگ ایجاد کردند و تفاوت معناداری میان آن‌ها دیده نشد.

محدودیت تفسیر: مطالعه برای برتری طراحی شده بود، نه اثبات هم‌ارزی؛ ریزش درمان در هر دو گروه قابل توجه بود.

ذهنیت‌های طرحواره‌ای به‌عنوان سازوکار تغییر در درمان اختلال شخصیت مرزی: مطالعهٔ بازآزمایی مدل

Schema modes as mechanisms of change in treating borderline personality disorder: A model replication study

Duygu Yakın et al. · Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry · 2026

نمونه یا دامنه: ۴۹۴ بیمار از RCT بین‌المللی

پیام پژوهش: مرکزیت بزرگسال سالم و کودک آسیب‌پذیر در تغییر شدت BPD در نمونه‌ای بزرگ بازتولید شد.

محدودیت تفسیر: تحلیل زمانی و علّیت گرنجر، جای دست‌کاری آزمایشی مستقیمِ سازوکار را نمی‌گیرد.

طرحواره درمانی بافتاری برای نشانه‌های اضطراب اجتماعی و افسردگی: کارآزمایی تصادفی گروه آنلاین دو‌جلسه‌ای

Contextual schema therapy for social anxiety and depression symptoms—A two-session online group randomized trial

Simona Stefan et al. · Psychotherapy Research · 2026

نمونه یا دامنه: ۱۳۴ شرکت‌کننده؛ دو جلسهٔ آنلاین

پیام پژوهش: در مقایسه با آموزش روانی، اثرهای کوچک بر اضطراب اجتماعی و افسردگی و بهبود کیفیت زندگی گزارش شد.

محدودیت تفسیر: میانجی‌های پیشنهادی تأیید نشدند و مداخلهٔ دو جلسه‌ای نمایندهٔ طرحواره درمانی کامل نیست.

آموزش روانی مبتنی بر طرحواره درمانی برای پسوریازیس و درماتیت آتوپیک: کارآزمایی آزمایشی تصادفی متقاطع

Psychoeducational schema therapy for psoriasis and atopic dermatitis: a randomized controlled pilot crossover trial.

Regina von Spreckelsen et al. · Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft · 2026

نمونه یا دامنه: ۳۲ بیمار؛ سه جلسهٔ آموزشی

پیام پژوهش: کیفیت زندگی پوستی، بهزیستی و نشانه‌های افسردگی پس از مداخلهٔ کوتاه بهبود یافت.

محدودیت تفسیر: پایلوت کوچک و کوتاه‌مدت بود و مداخلهٔ آموزشی سه‌جلسه‌ای نمایندهٔ طرحواره درمانی کامل نیست.

مقایسهٔ دو درمان برای خودشیفتگی آسیب‌پذیر و بزرگ‌منشانه: پروتکل یکپارچه در برابر طرحواره درمانی

A Randomized Controlled Trial Comparing Two Treatments for Vulnerable and Grandiose Narcissism: Unified Protocol vs. Schema-Focused Therapy.

Banafsheh Mohajerin et al. · Clinical Psychology & Psychotherapy · 2026

نمونه یا دامنه: ۱۱۴ شرکت‌کننده؛ پیگیری ۱۲ماهه

پیام پژوهش: هر دو درمان شدت خودشیفتگی را به اندازه‌ای مشابه کاهش دادند؛ طرحواره درمانی کاهش بیشتری در بزرگ‌منشی نشان داد.

محدودیت تفسیر: پروتکل یکپارچه در آسیب‌پذیری، خشم، شرم و بی‌نظمی هیجانی کاهش بیشتری نشان داد؛ مقاله دربارهٔ روش‌شناسی نیز موضوع مکاتبهٔ انتقادی قرار گرفته است.

طرحواره درمانی بستری: نتایج مطالعهٔ مجموعه موارد چندخط‌پایه

Inpatient Schema Therapy: Results of a Multiple Baseline Case Series Study.

Matias Valente et al. · Clinical Psychology & Psychotherapy · 2026

نمونه یا دامنه: ۲۰ بیمار؛ برنامهٔ بستری ۱۰هفته‌ای

پیام پژوهش: باورهای منفی، نشانه‌ها و طرحواره‌ها کاهش یافتند و باورهای مثبت و کارکرد سازگار افزایش پیدا کردند.

محدودیت تفسیر: مجموعه موارد کوچک بود و مقایسهٔ تصادفی با درمان فعال نداشت.

ارزیابی درمان روزانهٔ طرحواره درمانی گروهی: رضایت بیماران و پیامدها در اختلالات شخصیت مختلط

Evaluating Group Schema Day Treatment: Patient Satisfaction and Outcomes in Mixed Personality Disorders.

Jenny Broersen et al. · Journal of Clinical Psychology · 2026

نمونه یا دامنه: ۳۹ بیمار؛ برنامهٔ ۳۴هفته‌ای

پیام پژوهش: رضایت بالا و کاهش متوسط تا بزرگ نشانه‌ها، شدت اختلال شخصیت و طرحواره‌های ناکارآمد گزارش شد.

محدودیت تفسیر: طرح طبیعی و بدون گروه کنترل بود؛ اثر افزودهٔ ترکیب درمان گروهی و فردی جدا نشده است.

درمان روزانهٔ طرحواره درمانی برای سالمندان مبتلا به اختلال شخصیت همراه با اختلالات خلقی: مطالعهٔ مشاهده‌ای

Schema therapy day treatment for older adults with personality and comorbid mood disorders: an observational study.

Klaske Bakker et al. · Aging & Mental Health · 2026

نمونه یا دامنه: ۳۰ بزرگسال ۶۰ سال به بالا؛ ۲۰ هفته

پیام پژوهش: اندازه‌اثرهای پیش–پس بزرگ در کیفیت زندگی، افسردگی، اضطراب و شدت طرحواره‌ها گزارش شد.

محدودیت تفسیر: نبود گروه کنترل و نمونهٔ کوچک، نسبت‌دادن تغییر به درمان را محدود می‌کند.

مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی، درمان بین فردی و درمان فراشناخت بر نشانه‌های مربوط به شرم درونی‌شده دانشجویان دارای علائم اضطراب اجتماعی

سارا خرمی‌فر، محمدعلی سپهوندی و فضل‌الله میردریکوند · پژوهش‌های روان‌شناسی بالینی و مشاوره · ۱۴۰۵

نمونه یا دامنه: ۶۰ دانشجو؛ چهار گروه ۱۵نفره؛ ۸ جلسه

پیام پژوهش: هر سه مداخله با کاهش شرم و کم‌رویی و افزایش عزت‌نفس همراه بودند و تفاوت معناداری میان سه درمان دیده نشد.

محدودیت تفسیر: نمونه از یک مرکز آموزش عالی و بر پایهٔ نمرهٔ پرسشنامه انتخاب شد؛ پیگیری بلندمدت گزارش نشده است.

اثربخشی طرحواره درمانی بر خودگردانی تحصیلی، خودناتوان‌سازی تحصیلی و فرانگرانی در دانش‌آموزان دختر نوجوان مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر

زهرا ایمانزاده، منیره رضایی مرادعلی و فرناز فرشباف مانی‌صفت · پژوهش‌های روان‌شناسی بالینی و مشاوره · ۱۴۰۵

نمونه یا دامنه: ۳۰ دانش‌آموز دختر؛ دو گروه ۱۵نفره؛ ۸ جلسه

پیام پژوهش: گروه طرحواره درمانی در پس‌آزمون خودگردانی تحصیلی بیشتر و خودناتوان‌سازی و فرانگرانی کمتری نشان داد.

محدودیت تفسیر: نمونهٔ هدفمند و کوچک، فقط دختران یک شهر و نبود پیگیری، تعمیم نتیجه را محدود می‌کند.

اثربخشی طرحواره درمانی گروهی بر حساسیت اضطرابی و فراهیجان منفی در نوجوانان مبتلا به افسردگی اساسی

محدثه عامره · رویش روان‌شناسی · ۱۴۰۵

نمونه یا دامنه: ۳۰ نوجوان؛ ۱۰ جلسه؛ پیگیری سه‌ماهه

پیام پژوهش: حساسیت اضطرابی و فراهیجان منفی کاهش یافت و تغییرها در پیگیری سه‌ماهه حفظ شد.

محدودیت تفسیر: نمونهٔ هدفمند و کوچک و اجرای مطالعه در یک شهر، اطمینان به تعمیم و برآورد اندازهٔ اثر را محدود می‌کند.

اثربخشی طرحواره درمانی بر حمایت اجتماعی ادراک‌شده و فراهیجان مادران کودکان طیف خودمانده

سعیده حمامی و نفیسه خدادادی · توانمندسازی کودکان استثنایی · ۱۴۰۵

نمونه یا دامنه: ۳۰ مادر؛ دو گروه ۱۵نفره؛ ۸ جلسه

پیام پژوهش: نمرهٔ کلی حمایت اجتماعی و برخی مؤلفه‌های فراهیجان مثبت بهبود یافت، اما چند زیرمقیاس حمایت و فراهیجان منفی تغییر معنادار نداشت.

محدودیت تفسیر: نتیجه‌ها یکدست نبودند و نمونهٔ هدفمند کوچک و فاقد پیگیری بود؛ یافته‌های خنثی باید کنار یافته‌های مثبت دیده شوند.

مقایسهٔ اثربخشی طرحواره درمانی و رویکرد هیجان‌مدار بر رضایت از زندگی، تاب‌آوری و امید به زندگی در والدین سوگوار

سولماز نجفی، جعفر پویامنش، وحیده باباخانی و فاطمه علیجانی · مجله مطالعات ناتوانی · ۱۴۰۵

نمونه یا دامنه: ۳۶ والد؛ سه گروه ۱۲نفره؛ ۸ جلسه؛ پیگیری سه‌ماهه

پیام پژوهش: هر دو درمان بهتر از گروه گواه بودند؛ طرحواره درمانی در رضایت و امید برتری نشان داد، اما در تاب‌آوری تفاوتی میان دو درمان نبود.

محدودیت تفسیر: نمونهٔ داوطلب و کوچک و انتخاب هدفمند از مراکز یک شهر، مقایسه و تعمیم را محدود می‌کند.

طرحواره درمانی گروهی برای اختلالات شخصیت: مرور نظام‌مند، دستور کار پژوهشی و دلالت‌های درمانی

Group schema therapy for personality disorders: Systematic review, research agenda and treatment implications

Mikaela Tracy et al. · Psychotherapy Research · 2025

نمونه یا دامنه: ۱۴ مطالعه

پیام پژوهش: طرحواره درمانی گروهی با کاهش نشانه‌های خوشه‌های B و C و بهبود کیفیت زندگی و کارکرد همراه بود.

محدودیت تفسیر: مرور، خطر سوگیری متوسط و محدودیت کیفیت مطالعات را گزارش کرده است.

مقایسهٔ کارگاه‌های گروهی زوج‌درمانی شناختی‌رفتاری و زوج‌درمانی مبتنی بر طرحواره

Comparing group-based cognitive-behavioral couple therapy and schema-based couple therapy workshops

Azam Ardeh et al. · BMC Research Notes · 2025

نمونه یا دامنه: ۶۰ زوج؛ سه گروه

پیام پژوهش: هر دو کارگاه شناختی‌رفتاری و طرحواره‌محور، ملال زناشویی و میل به طلاق را کاهش دادند.

محدودیت تفسیر: پیگیری فقط یک ماه بود و داده‌ها پرسشنامه‌ای‌اند؛ برتری روشن یکی از دو رویکرد گزارش نشد.

درمان دیجیتال برای افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی در آلمان (EPADIP-BPD)

A digital therapeutic for people with borderline personality disorder in Germany (EPADIP-BPD)

Nele Assmann et al. · The Lancet Psychiatry · 2025

نمونه یا دامنه: ۵۸۰ بیمار؛ درمان دیجیتال بدون راهنما + درمان معمول

پیام پژوهش: مداخلهٔ دیجیتال مبتنی بر طرحواره درمانی اثر کوچک افزوده بر نشانه‌های BPD و اقدام‌های خودکشی کمتر نشان داد.

محدودیت تفسیر: اثر نشانه‌ای کوچک، پیگیری اصلی سه‌ماهه و تأمین مالی سازندهٔ محصول، تفسیر محتاطانه می‌طلبد.

اثربخشی افتراقی DBT و طرحواره درمانی در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی: تحلیل ثانویهٔ یک کارآزمایی تصادفی

Differential effectiveness of dialectical behavioural therapy and schema therapy in patients with borderline personality disorder: a secondary analysis of a randomised clinical trial.

Nele Assmann et al. · Behaviour Research and Therapy · 2025

پیام پژوهش: یک زیرگروه در پایان درمان از DBT بیشتر سود برد، اما این تفاوت در پیگیری باقی نماند.

محدودیت تفسیر: تحلیل ثانویه و اکتشافی بود و هیچ الگوی پایه‌ای برای برتری طرحواره درمانی پیدا نشد.